van Johann Sebastian Bach. Tijdens Pasen 2010 dirigeert Jan Stulen dit meesterwerk: zijn zeer persoonlijke ten-diepste-geraakt-zijn zal hij weten over te brengen op uitvoerenden en toehoorders. 

 De Matthäus- Passion is een oratorium gecomponeerd door Johann Sebastian Bach.  Het is één van zijn bekendste en tevens één van zijn langste composities. Het werk bestaat uit 2 grote delen en kent een heldere opbouw.  Na de milde orkestrale inleiding in de toonsoort E mineur met in het begin een lang orgelpunt [contrabassen en celli spelen steeds dezelfde toon E in hetzelfde ritmische motief] en het groots opgezette openingskoor ‘Kommt,ihr Töchter,helft mir klagen’ inclusief het 1e koraal ‘O lamm Gottes,unschuldig’ vertelt de Evangelist het lijdens-en sterfverhaal van Jezus met minimale muzikale begeleiding door een basso-continuo.  Deze vertellijn wordt in het hele stuk onderbroken door recitatieven, aria’s en koralen om een individuele of collectieve reflectie op het verhaal te geven. Het werk eindigt bij de dood van Jezus met het indrukwekkende slotkoor “Wir setzen uns mit Tränen nieder” in de prachtige weemoedige toonsoort c mineur. De Matthäus-Passion is geschreven voor twee koren groepen, solisten en orkest[en] inclusief instrumentale solisten.Een compositie met dubbele koren werden vooral in de Venetiaanse opera in de tijd van Bach gebruikt.. Tegenwoordig is het gebruikelijk om met één groep solisten, één orkest inclusief instrumentale solisten en met één continuogroep te spelen.  De Matthäus-Passion staat bekend als”de Grootste Muzikale Schepping Aller Tijden”. Over de datering van de compositie en de eerste uitvoering zijn deskundigen het niet eens. Traditioneel wordt gedacht dat Bach de Matthäus-Passion  componeerde in 1728 en dat het stuk voor het eerst werd opgevoerd in de Thomaskirche in Leipzig op 15 april 1729, Goede Vrijdag. Andere bronnen spreken van een eerste uitvoering op 11 april 1727 [ tijdens de vesper-dienst op Goede Vrijdag].  Mogelijk is de verwarring ontstaan doordat Bach in 1728 enkele [kleine] wijzigingen heeft aangebracht in deze compositie. In 1736 en 1742 paste Bach de partituur wederom aan en verving hij het eenvoudige koraal “Jesum lass ich nicht von mir” BWMb  door de indrukwekkende koraalbezetting “ O Mensch bewein deine Sünde gross”, dat aanvankelijk het openingskoor van de Johannes Passion was. Tegenwoordig wordt de versie van 1736 als de finale en meest gespeelde uitvoering beschouwd.  Johann Sebastian Bach was een meester in het vertellen van een verhaal in zijn composities en ontleende voor de  Matthäus- Passion zijn teksten regelrecht uit de Bijbel. De recitatieven komen uit hoofdstuk 26 en 27 van het evangelie volgens Mattheus.  De Teksten van de aria’s en arioso’s zijn geleverd door Bach’s vaste tekstschrijver Picander. De koralen zijn gebaseerd op bestaande kerkliederen voor de lijdenstijd. Zo zijn er verschillende coupletten uit O Haupt voll Blut und Wunden, Befiehl du deine Wege ,Wie wunderbarlich ist doch diese Strafe, Herliebster Jesu was hast du verbrochen van Paul Gerhardt opgenomen maar Bach schreef deze koralen ,die vaak dezelfde melodie hebben, steeds in een andere toonsoort. [E,Es,A,As,F,D, d mineur,b mineur, a mineur,]  

Symboliek
========
Bach speelt veel met getallen.  Zo is de getalswaarde van de naam Bach gelijk aan 14 [B is de 2e letter van het alfabet,A de 1e , C de 3e en H de 8e,samen is dat 14].
Het getal 14 komt in de Matthäus Passion veelvuldig voor, er zijn b.v. 14 koralen, wat dus terugslaat op de naam Bach.  De Matthäus Passion bestaat in totaal uit 68 muziekstukken.
Naast de 14  koralen zijn er 27 passages waarin het evangelie word gezongen en 27 overige stukken. Het getal 27 staat bij Bach voor de drieëenheid van God [3x3x3].
De 27 stukken evangelie tekst bestaan uit in totaal 729 maten,wat het kwadraat is van 27.
Een ander duidelijk voorbeeld van symboliek vindt men in de muzikale omlijsting van Jezus.
Bij alle teksten die Jezus zingt,wordt hij begeleid door strijkers, behalve z’n laatste woorden.
Deze beroemde woorden luiden: Eli, Eli, lema sabachtani aldus vertaald: mijn God,mijn God waarom hebt gij mij verlaten. De volledige verlatenheid van Jezus wordt hier dus geïllustreerd door de afwezigheid van de strijkers. Ook eindigt de Matthäus Passion , in harmonieleer termen,met een grote septiem als voorhouding [klein-groot septiemaccoord] wat in het slotkoor al te voorschijn komt en welke normaal oplost naar boven. [tonica c mineur].
Dit symboliseert dat het evangelie geen droevigheid kent maar de opstanding van Christus en dat ze eeuwig blijft bestaan.  De symboliek komt ook op een minder subtiele wijze terug.
De begeleiding van de Christuspartij in de recitatieven b.v. gebeurt met een basso continuo.
In totaal speelt deze basbegeleiding 365 noten, het aantal dagen in het jaar.
Bach geeft hiermee aan dat Jezus de basis van alle dagen van het jaar vormt.
Nergens ter wereld is dit gigantische muziekwerk zo populair als in Nederland.Er zijn befaamde solisten aangesteld zoals Ernst Daniël Smid  [bekend van radio en tv]  die de basaria’s verzorgt, bariton Marco Bakker vertolkt de Christuspartij,  Selma Harkink is de sopraan, de Duitse tenor is Paul Hörmann,  altus is Dave ten Kate en de Evangelistpartij vertolkt de Belg Axel Everaert. De instrumentale solisten zijn Manon Meijs  en Marieke de Bruijn, viool, Israel Castello Hernandez ,gamba,  Henk de Graaf , groot orgel en Peter Ouwerkerk, kistorgel.  Verder werken mee het jongenskoor van de koorschool Gelderland, Westerkerkkoor en Promenadeorkest te Amsterdam onder algehele leiding van de Nederlandse dirigent Jan Stulen. [eveneens bekend van radio en tv]. Bovengenoemde uitvoerenden zullen garant staan voor een prachtige professionele muzikale avond van deze indrukwekkende en beroemde compositie van Bach. Wat deze uitvoering ook zo bijzonder zal maken is dat de concertgangers gelegenheid krijgen de koralen, waarvan een groot aantal dezelfde melodievoering hebben maar steeds in een wisselende toonsoort, mee te zingen met begeleiding van het hoofdorgel en tevens met ondersteuning van een groot aantal leden van de Christelijke Oratoriumvereniging Hosanna in de vorm van een ‘Meezingkoor’ waardoor de uitvoering een extra muzikale lading cq dimensie krijgt als een soort stereo-effect in de zaal hetgeen in Bach’s tijd gebruikelijk was en thans in 2010 weer in ere wordt hersteld. Deze bijzondere première uitvoering van de Matthäus Passion in de muziekhistorie van Bunschoten-Spakenburg is zeer uniek en zou ik gaarne van harte bij u willen aanbevelen waarvan de opbrengst ten goede komt aan de Stichting Vrienden van Ongerweges. Er worden TV  cq Radio opnamen gemaakt door de Lokale  Omroep Spakenburg. Locatie Maranathakerk aanvang 19.30.  Zaal open 19.00  tevens Kaartverkoop.
                                                        
Henk de Graaf
Voormalig Soloklarinettist Rotterdams Philharmonisch Orkest
Organist Immanuelkerk
Presentator Los Klassiek